Co warto wiedzieć o tym badaniu?
Ultrasonografia (USG) jamy brzusznej to bezpieczne i całkowicie bezbolesne badanie, które pozwala lekarzowi ocenić stan narządów wewnętrznych. Wykorzystuje fale ultradźwiękowe, które po odbiciu od tkanek na bieżąco tworzą obraz na monitorze.
Badanie umożliwia ocenę kluczowych narządów jamy brzusznej, m.in.:
- wątroby, trzustki, śledziony oraz pęcherzyka i dróg żółciowych,
- nerek i pęcherza moczowego (pod warunkiem jego wypełnienia),
- głównych naczyń krwionośnych (np. aorty i żyły głównej dolnej),
- narządów miednicy mniejszej (macicy u kobiet, prostaty u mężczyzn).
Podczas badania lekarz sprawdza wielkość, położenie, strukturę oraz ukrwienie tych narządów. Pozwala to szybko wykryć ewentualne nieprawidłowości, takie jak guzy, kamienie (złogi) czy torbiele.
USG jamy brzusznej trwa około 15 minut i jest wykonywane w pozycji leżącej. Po nałożeniu na skórę żelu lekarz przesuwa głowicę po brzuchu, obserwując obraz na monitorze. W trakcie badania pacjent może zostać poproszony o wstrzymanie oddechu lub obrócenie się na bok.
Jak przygotować się do badania?
- Dieta (2–3 dni przed badaniem): warto przejść na lekkostrawne posiłki, wykluczyć produkty wzdymające (np. rośliny strączkowe) i zrezygnować z napojów gazowanych.
- W dniu badania: nie należy jeść przez co najmniej 6 godzin przed badaniem. Dotyczy to szczególnie oceny wątroby, pęcherzyka żółciowego i trzustki.
- Nawodnienie (tuż przed badaniem): na badanie należy przyjść z pełnym pęcherzem. W tym celu przed wizytą warto wypić niegazowaną wodę i nie oddawać moczu.
- Ubiór: warto założyć wygodne, dwuczęściowe ubranie, które pozwoli łatwo odsłonić brzuch.
- Dokumentacja: należy zabrać wyniki poprzednich badań USG – pozwolą lekarzowi ocenić ewentualne zmiany w czasie.
Dlaczego wykonujemy to badanie?
USG jamy brzusznej to podstawowe badanie diagnostyczne, które służy głównie do oceny chorób układu pokarmowego i moczowego. Lekarz najczęściej kieruje na nie, gdy występują:
- dolegliwości trawienne i jelitowe (bóle brzucha, nudności, wymioty, zaparcia, biegunki, odbarwiony lub smolisty stolec, obecność w nim krwi),
- problemy urologiczne (pieczenie, ból przy oddawaniu moczu, krwiomocz),
- niepokojące zmiany fizyczne (niezamierzone chudnięcie, żółtaczka, nienaturalne powiększenie obwodu brzucha),
- wyczuwalne guzki pod skórą.
Badanie jest również standardową procedurą po urazach brzucha oraz u pacjentów onkologicznych (np. w celu wykluczenia przerzutów).
Piśmiennictwo
- Interna Szczeklika 2026, red. P. Gajewski, Kraków, Medycyna Praktyczna, 2026.
- Zalecenia i rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego dotyczące wykonywania badań USG narządów położonych poniżej przepony jamy brzusznej.