Co warto wiedzieć o tym badaniu?
Najważniejszymi jonami osocza wpływającymi bezpośrednio na utrzymanie równowagi wodno-elektrolitowej ustroju są sód i potas. Zapewniają one prawidłowe funkcjonowanie układu krwionośnego oraz regulację ciśnienia tętniczego krwi, układu nerwowego czy mięśniowego.
Potas utrzymuje prawidłowe ciśnienie płynów ustrojowych, uczestniczy w przekazywaniu impulsów w układzie nerwowym i mięśniowym. Jest makroelementem powszechnie wystepującym w diecie. W przypadku chorób przewodu pokarmowego z towarzyszącą biegunką, stosowania leków moczopędnych czy nadużywania kawy lub herbaty może dochodzić do hipokaliemii (obniżone stężenie potasu we krwi). Przeciwieństwem jest hiperkaliemia (zwiększone stężenie potasu we krwi), której najczęstszą przyczyną jest suplementacja lub zmniejszone wydalanie przez nerki.
Sód podobnie jak potas utrzymuje prawidłowe ciśnienie płynów ustrojowych. Jest najczęściej dostarczany do organizmu w postaci chlorku sodu (soli kuchennej) co przy nadmiarze skutkuje występowaniem chorób cywilizacyjnych w tym nadciśnienia tętniczego czy chorób nerek. Wzrost stężenia sodu w surowicy (hipernatremia) jest równoznaczne z odwodnieniem komórki, a co za tym idzie ze zwiększoną podażą wody co w następstwie przekłada się na mozliwość wystąpienia obrzęków. Hiponatremia (obniżone stężenie sodu we krwi) może powstać podczas wymiotów, biegunek czy stosowania leków moczopędnych, ale również przy nadmiernej retencji wody np. w przebiegu niewydolności serca czy chorobach wątroby.
Jak przygotować się do badania?
- Badanie najlepiej wykonać rano.
- W zależności od zaleceń lekarza może być wykonane na czczo.
- W dniu poprzedzającym badanie należy unikać nadmiernego wysiłku fizycznego i odwodnienia.
- Przed badaniem warto pić odpowiednią ilość wody.
- Należy poinformować lekarza o stosowanych lekach, zwłaszcza moczopędnych, przeciwciśnieniowych oraz suplementach zawierających elektrolity.
Dlaczego wykonujemy to badanie?
Badanie elektrolitów pomaga ocenić gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu. Jest wykorzystywane w diagnostyce chorób nerek, serca, nadnerczy oraz zaburzeń hormonalnych. Pozwala również monitorować skuteczność leczenia oraz wykrywać odwodnienie, przewodnienie i zaburzenia mogące prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca.
Piśmiennictwo
- Interna Szczeklika 2026, red. P. Gajewski, Kraków, Medycyna Praktyczna, 2026.
- Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, red. nauk. Solnica B., Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., wyd. 5, Wrocław, Edra Urban & Partner, 2022.